Uden (gemeente)

Gemeente Uden

Provincie	Noord-Brabant
Hoofdplaats	Uden
Oppervlakte  - Land  - Water	67,59 km² 67,13 km² 0,46 km²
Inwoners Bevolkingsdichtheid	40.192 (30 juni 2008)? 599 inw./km²
Geografische ligging	51°40' NB 5°36' OL
Belangrijke verkeersaders	A50 N264 N265 N277 N603 N605
Netnummer	0413
Postcodes	5400-5409
COROP-gebied:	Noordoost-Noord-Brabant
CBS-code:	0856
Partnerstad:	Lippstadt (Duitsland)
Officiële website	www.uden.nl
Politiek
Burgemeester (lijst)	Joke Kersten (PvdA)
Bestuur	CDA, Jong Uden, Leefbaar Uden, PvdA, VVD
Zetels SP CDA Jong Uden VVD Leefbaar Uden PvdA Gewoon Uden	27 6 5 4 4 3 3 2
Bevolkingspiramide

Uden ( uitspraak (info·uitleg)) is een plaats en gemeente in de provincie Noord-Brabant.

Per 1 januari 2006 had de gemeente Uden 40.201 inwoners (bron: CBS) waarvan 34.601 woonachtig in Uden.

Inhoud 1 Kernen 1.1 Plaatsen 1.2 Buurtschappen 2 Geschiedenis 2.1 Land van Herpen 2.2 Gemene gronden 2.3 Land van Ravenstein 2.4 Commune d'Uden 3 Politiek 3.1 Gemeenschappelijke regelingen 4 Bekende Udenaren 4.1 Geboren 4.2 Woonachtig 4.3 Ereburger(s) 5 Trivia 6 Stedenband 7 Aangrenzende gemeenten 8 Bronnen, noten en/of referenties

Kernen

Plaatsen

Aantal inwoners per woonkern of kerngebied* op 1 januari 2006:

Uden	34.601
Volkel	3.560
Odiliapeel	2.040

Bron: CBS

Buurtschappen

Binnen de gemeente bevinden zich de volgende buurtschappen:
Rakt, Loo, Bedaf, Hengstheuvel, Hultje, Duifhuis, Kooldert, Weeg, Strepen, Maatsehei, Vloet, Niemeskant, Schadron, Kleuter, Heikant, Oosterens, Eikenheuvel, 't Staartje

Geschiedenis

Land van Herpen

In 1233 vond er een scheiding plaats tussen het territorium Cuyk en het Land van Herpen en Uden. Uden vormde in die periode samen met Herpen één heerlijkheid. Tot de stichting van het stadje Ravenstein bleef Herpen de hoofdplaats van dit landje.

Gemene gronden

Rutger van Herpen verkocht of verpachtte in 1313 of 1314 gemene gronden aan inwoners van Boekel en Volkel. Wanneer de edele heer zijn liquide positie wilde verbeteren, dan gaf hij tegen betaling het gebruiksrecht van enige van zijn gronden uit, te beginnen met de woeste gronden binnen zijn heerlijkheid. Bij deze gemene gronden moet men vooral denken aan drassige gronden en onvruchtbare hoger gelegen gronden, zoals heidevelden.

Land van Ravenstein

In 1324 ging Uden als heerlijkheid in bestuurlijk opzicht behoren tot het Land van Ravenstein. Initieel viel de heerlijkheid Uden onder heerschappij van het Huis Valkenburg tot en met 1396, vanaf 1397 onder Kleef, tussen 1609-1670 onder het Huis van Brandenburg en tevens van 1609-1742 onder het Huis van Neuburg. Tussen Brandenburg en Neuburg heerstte onderlinge strijd om de rechten van het gebied. In de laatste periode werd de heerlijkheid Uden vanaf 1742 door het Huis van Sulzbach-van der Pfalz geregeerd, tot de verovering door de Fransen in 1794.

Commune d'Uden

De gemeente Uden is net als andere Nederlandse gemeenten omstreeks 1795 ontstaan, zijnde een bestuursvorm naar Frans voorbeeld ter vervanging van de landelijk sterk uiteenlopende vormen van lokaal bestuur tijdens het Ancien Régime. De Fransen veroveren het Land van Ravenstein in 1794, wat gevolgen had voor de toenmalige heerlijkheid Uden: de heerlijkheid werd in de Franse periode opgedeeld in de gemeenten Boekel, Uden en Zeeland.

Politiek

Uden is van oudsher gedomineerd door een (katholiek) gemeentebestuur van boeren, arbeiders en later ook middenstanders en industriëlen. Van de jaren 1950 tot heden was eerst de Katholieke Volkspartij (KVP), sinds 1980 het Christen-Democratisch Appèl (CDA) een dominante factor. In 1982 is na verkiezingen voor het eerst de absolute meerderheid in de Gemeenteraad niet meer in handen van KVP/CDA in Uden. Tot laat in jaren 1970 resulteerde dit in samenstelling van bijvoorbeeld raadscommissies waar alleen maar eigen katholieke (christelijke) raadsleden lid van waren en raadsleden van de oppositie uitgesloten werden van beraadslagingen.

Ook de posten van burgemeester, gemeentesecretaris en wethouders worden altijd ingevuld door KVP/CDA'ers. Pas in 1978 wordt er voor het eerst één wethouder van PvdA toegestaan, waarna er vervolgens afwisselend door het CDA coalities worden gesloten met PvdA of VVD (zogeheten 'verdeel-en-heers-politiek') soms aangevuld met een lokale partij.

Van 1994-1998 is er een College van B. & W. tussen CDA-VVD-PvdA. Vermeldenswaard is dat in die jaren er ook een (nieuwe ronde van) gemeentelijke herindeling speelt, waarbij in eerste instantie tot een fusiegemeente Uden-Veghel-Boekel door alle drie Gemeenteraden, Provinciale Staten en Tweede Kamer wordt besloten. Op het allerlaatste moment -nadat meerwaarde, kleiner aantal ambtenaren en lagere lasten niet waargemaakt zouden kunnen worden volgens Uden- en succesvolle lobby bij Eerste Kamer wordt tegengestemd.

Vervolgens is er in 1998-2002 een coalitie van CDA met PvdA en SP. Het CDA sluit in 2002 weer even makkelijk een deal met VVD en Jong Uden, een in 1998 ontstane lokale partij opgericht door jongeren. Halverwege de rit in 2004 wordt de VVD aan de kant gezet en wordt Leefbaar Uden, een in 2001/2002 gestarte lokaal sociaal-liberale fractie (vanuit VVD; D66; Kerngroep 1990 en Ondernemend Uden!) bij de coalitie gevraagd.

Tevens wordt er voor het eerst een niet-CDA'er burgemeester in Uden: in 2004 komt Joke Kersten (PvdA) eerst als waarnemer en later als gewoon Eerste burger. Bij de raadsverkiezingen in 2006 is er een kleine aardverschuiving in Uden: de in 1982 ooit als éénmansfractie begonnen SP wordt de grootste fractie en stijgt van 4 naar 6 leden en het CDA verliest er 2 en komt op 5. Desondanks wordt de SP tot de oppositie veroordeeld tezamen met nieuwkomer Gewoon Uden, een afsplitsing in 2005/2006 van de VVD.

In de raadsperiode 2006-2010 wordt het College van B. & W. ingevuld door Burgemeester (PvdA), Gemeentesecretaris (PvdA/D66) en 5 Wethouders (CDA+Jong Uden+VVD+Leefbaar Uden+PvdA), waardoor er een brede coalitie op sociaal-liberaal-democratische grondslag met een christelijk randje, oftewel vijf fracties met 19 van van de 27 raadzetels. En gaan er opnieuw geluiden op om nauwer als stedelijke regio Uden-Veghel samen te werken en wordt een fusie op termijn niet uitgesloten.

Gemeenschappelijke regelingen

De gemeente Uden werkt momenteel intensief aan gemeenschappelijke regelingen met buurgemeente Veghel vanuit de nieuwe stedelijke regio Regio Uden-Veghel. Hiervoor is onder andere een Intergemeentelijk Bureau Economie (IBE) opgericht. Het IBE is ingesteld om Veghel en Uden zoveel mogelijk te laten profiteren van één gemeenschappelijk sociaal-economisch en ruimtelijk-economisch beleid.

Bekende Udenaren

Geboren

• Gerrit Braks (1933), politicus (CDA)
• Arnold Verhoeven (1955), dansleraar, hotelier, presenteerde en produceerde Avro's Danstest
• Ursie Lambrechts (1955), politicus (D66)
• Bart Stultiens (1957), cabaretier, theatermaker en regisseur
• Elle van Rijn (1967), geboren in Odiliapeel, actrice
• Marcel Wouda (1972), geboren in Tilburg, wereldkampioen zwemmen
• Cheryl Maas (1984), professioneel snowboardster
• Loes Linders (1988), turnster
• Maarten van den Elzen, stadsdichter van Uden
• Ryan van Esch , winnaar Expeditie Robinson, strijd der titanen (Talpa tv-serie)
• Jeroen Knoop, funk- en hiphop-dj
• Eugene Latumeten, funk- en hiphoptoetsenist
• Hans van den Krommenacker, kunstschilder
• Tom Mickers, junior en senior wereldkampioen linedance
• Cees van der Velden, meervoudig wereldkampioen powerboatracen
• Addy van den Krommenacker, couturier
• Wilma van den Berg, atlete, meervoudig Nederlands kampioene 100 en 200 meter
• John den Ouden,professioneel motor stuntrijder, viervoudig Nederlands kampioen

Woonachtig

• Bolland en Bolland, muzikanten- en componistenbroers Rob en Ferdy Bolland, woonden in jaren 1970 jarenlang in Uden
• Haile Gebrselassi , geboren in Ethiopië, beste marathonloper ter wereld met 2 gouden olympische medailles en 4 wereldtitels
• Piet Mondriaan, kunstschilder, woonde 1904-1905 in de St.Janstraat in Uden
• Tatjana Simic, actrice en model, woonachtig in Uden
• Earnest Stewart (1969), geboren in Veghel, Nederlands-Amerikaans profvoetballer
• Rik van de Westelaken (1971), geboren in Vlaardingen, verslaggever en presentator van het NOS Journaal

Ereburger(s)

In 2005 is Gerard Schampers (Burgemeester in Uden van 1964-1987) vanwege zijn vele verdiensten voor Uden (en omstreken) op cultureel, bestuurlijk en economisch gebied, door de Gemeenteraad benoemd als ereburger van de gemeente Uden. Deze in 2004 ingestelde onderscheiding is nog maar één keer uitgereikt. Schampers is op 26 februari 2006 op 84-jarige leeftijd overleden.

Trivia

• Een voorstel van de Noord-Brabantse Commissie voor Wapen- en Vlaggenkunde (sic) waarbij het wapen van de gemeente Uden in 1992 kon worden aangepast naar: "In keel een hartschild van zilver, over alles heen een karbonkel van goud. Het schild gedekt met een gouden kroon van drie bladeren en twee parels." Evenueel kon er een boom achter geplaatst worden. Dit voorstel is echter niet overgenomen^[1]. Het huidige wapen, dat verleend is in 1817, vormt een verminkte versie van het wapen van Kleef. Dat werd door de schepenbank Uden gebruikt bij het zegelen van documenten, aangezien Uden vanaf 1396 in handen van de hertog van Kleef kwam.

Stedenband

Als Europese gemeente heeft Uden sinds 1971 een stedenband oftewel jumelage met Lippstadt, een plaats in de Duitse deelstaat Noord-Rijnland-Westfalen, gelegen in het district Soest. De stad heeft ongeveer 67.400 inwoners.

Na de viering van het 25-jarig partnerschap in 1996 is er sprake geweest om de stedenband door afnemende belangstelling af te bouwen. Door nieuw voorzitterschap van de inmiddels opgerichte Stichting Jumelage Uden-Lippstadt en het instellen van een stimuleringssubsidieregeling is er weer enige vorm van bezoek over en weer ontstaan.

Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten
	Landerd	Mill en Sint Hubert
Bernheze
Veghel	Boekel	Sint Anthonis

Bronnen, noten en/of referenties:

^ Website NGW over gemeentewapen Uden

Gemeente Uden
Hoofdplaats: Uden       Dorpen: Odiliapeel · Volkel

Why are we here?
All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License
This page is cache of Wikipedia. History