Stad
 Voor andere duidingen en schrijfwijzen van het woord stad zie Stad (doorverwijspagina) |
|
||
|
Een stad is een plaats waar mensen wonen. Traditioneel waren steden plaatsen met stadsrechten, zoals het hebben van een stadsmuur of het houden van een markt. Tegenwoordig wordt het onderscheid tussen steden en dorpen meestal gemaakt op grond van de grootte (het aantal inwoners) of het voorzieningenniveau. Waar dorpen zich kenmerken door een landelijk karakter, weinig voorzieningen en een hechte gemeenschap, zijn steden dichter bevolkt, bezitten meer voorzieningen (scholen, ziekenhuizen, een schouwburg, grotere stations, etc.), en kennen geen hechte gemeenschap ("opgaan in de massa"). Inwoneraantallen zijn als maatstaf sterk afhankelijk van de algehele bevolkingsdichtheid van een gebied: zo zal een plaats met zo'n 1000 inwoners in Tsjaad al een stad zijn, terwijl daar in Japan ten minste 50.000 inwoners voor nodig zijn.
Inhoud |
Begrip stad
Het onderscheid tussen stad en gemeente is vooral organisatorisch en juridisch; soms vormt een stad met de omliggende dorpen een gemeente.
Definitie stad in België
In België wordt de titel stad officieel toegekend aan gemeenten via een Koninklijk Besluit. De gemeente krijgt dan de stadstitel er bovenop, deze heeft weinig met de grootte van de gemeente te maken. Het eerste Koninklijk Besluit kwam er op 30 mei 1825. Hierin werden alle gemeenten opgesomd die in het verleden stadsrechten hadden ontvangen en die deze niet verloren waren tijdens de Franse tijd. Gedurende meer dan 150 jaar veranderde er niets meer aan de lijst van 1825. Na de gemeentelijke herinrichting van 1977 werd de stadstitel uitgebreid tot het volledige grondgebied van de fusiegemeente en kregen de gemeenten de kans om de stadstitel te verkrijgen via een Koninklijk Besluit. Dit kon gebeuren omwille van historische redenen (steden die de stadstitel verloren waren tijdens de Franse tijd of gemeenten die in de Middeleeuwen een belangrijke rol speelden) of omwille van de huidige centrumfunctie van de gemeente. Heel wat gemeenten maakten hiervan gebruik en verkregen tussen 1982 en 2000 de stadstitel.
Ook het Verenigd Koninkrijk kent zo'n systeem.
Definitie stad in Denemarken
In Denemarken volgt het nationale bureau voor statistiek de definitie dat een plaats minimaal 200 inwoners moet hebben (met een afstand tussen gebouwen van niet meer dan 200 meter) om als by (stad) te worden aangemerkt. Veel plaatsen die men in Nederland als dorp zou bestempelen worden aldaar dan ook als 'stad (by) gekenmerkt.
Definitie stad in Nederland
In de Nederlandse wetgeving komt de term 'stad' niet voor; de Nederlandse wet kent slechts gemeenten. Vóór de negentiende eeuw was een stad een plaats die stadsrechten toegekend had gekregen. In de praktijk wordt bij plaatsen zonder historische stadsrechten vanaf een inwoneraantal van ongeveer 25.000 door sommigen gesproken van een stad, zonder dat dit een algemeen aanvaard gebruik is. De enige keer dat de Nederlandse Grondwet het woord gebruikt is in relatie tot "de hoofdstad Amsterdam".[1]
Definitie stad in Rusland
In Rusland kunnen plaatsen met ten minste 12.000 inwoners en met minimaal 85% van de bevolking werkzaam in sectoren buiten de landbouw de wettelijke status van stad aanvragen. Er zijn echter vele voorbeelden van historische plaatsen met de status van stad, die soms slechts enkele duizenden inwoners hebben (de kleinste is Verchojansk met 1.500 inwoners in 2002) en plaatsen met meer dan 20.000 inwoners die dan weer niet de status van stad hebben (de grootste is de stanitsa (kozakkenplaats) Ordzjonikidzevskaja in Ingoesjetië met meer dan 65.000 inwoners in 2002). Steden worden onderverdeeld in verschillende klassen naar inwoneraantal, zie nederzettingstypen in Rusland.
Stedentypen
Voorstad
Rond grote steden bevinden zich vaak een aantal andere plaatsen die ook 'verstedelijkt' zijn, dat wil zeggen dat ze groter zijn geworden en gedeeltelijk hun dorpse karakter hebben verloren. Deze zogenaamde voorsteden zijn meestal sterk op de stad gericht voor voorzieningen en werkgelegenheid. Stad en voorsteden samen heten een agglomeratie. Steden met miljoenen inwoners noemt men een miljoenenstad (metropolis). Grotere sterk verstedelijkte gebieden, zoals de "Boswash" (het gebied Boston-New York-Newark-Philadelphia-Washington D.C., 35 miljoen inwoners), de Noordzeekust (het verstedelijkte gebied dat Midden- en Zuid-Nederland, België en het noorden van Frankrijk omvat, met ca. 30 miljoen inwoners), Peking-Tianjin en Zuid-Japan worden wel aangeduid als "megalopolis".
Wereldstad
| Zie Wereldstad voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Een wereldstad is een prominent internationaal centrum op het gebied van handel, bankwezen, financiën, innovatie, cultuur en markten. De term wereldstad werd geïntroduceerd door sociologe Saskia Sassen in 1991 en wordt sindsdien, dankzij de toenemende globalisering, in toenemende mate gebruikt. De term dient niet te worden verward met miljoenenstad. Waar een miljoenenstad een groot inwoneraantal heeft, heeft een wereldstad internationaal veel invloed en macht. Wereldsteden hebben volgens Sassen meer met elkaar gemeen dan met steden in hun eigen land. In toenemende mate hebben wereldsteden geen landelijke politiek meer nodig, maar ze onderhouden directe banden met elkaar. Ook in Nederland wordt dit steeds duidelijker, wat te zien is aan de toenemende vraag naar meer autonomie voor de Randstad, bijvoorbeeld door een Randstadprovincie.
Grootste steden
Grootste steden ter wereld
Hieronder staat een lijst van de grootste steden ter wereld (gemeten naar aantal inwoners in de gemeente, volgens schattingen voor 2007 van World Gazetteer[2]).
| # | Naam | Originele naam (indien afwijkend) | Land | Aantal inwoners |
| 1 | Sjanghai | Shànghǎi (Chinees:上海) |  China |
15.434.642 |
| 2 | Bombay | Mumbai |  India |
13.073.926 |
| 3 | Karachi | Karāchi |  Pakistan |
12.315.843 |
| 4 | Buenos Aires |  Argentinië |
11.612.214 | |
| 5 | Delhi | Dilli | India |
11.505.196 |
| 6 | Manilla | Manila |  Filipijnen |
10.665.584 |
| 7 | Moskou | Moskva (Russisch: Москва) |  Rusland |
10.568.193 |
| 8 | Seoel | Sŏul |  Zuid-Korea |
10.451.281 |
| 9 | Istanbul | İstanbul |  Turkije |
10.291.102 |
| 10 | São Paulo |  Brazilië |
10.095.244 | |
| 11 | Lagos |  Nigeria |
9.229.944 | |
| 12 | Mexico-stad | México |  Mexico |
8.658.576 |
| 13 | Jakarta |  Indonesië |
8.568.838 | |
| 14 | Kinshasa |  Congo-Kinshasa |
8.418.819 | |
| 15 | Tokio | Tōkyō | .svg.htm){kind=small} Japan |
8.403.512 |
| 16 | New York |  Verenigde Staten |
8.141.241 | |
| 17 | Lima |  Peru |
7.979.965 | |
| 18 | Caïro | al-Qāhirah (Arabisch: القاهرة) |  Egypte |
7.933.236 |
| 19 | Peking | Beijing | China |
7.724.932 |
| 20 | Londen | London |  Verenigd Koninkrijk |
7.554.236 |
Grootste steden van Nederland
| Zie Lijst van grote Nederlandse steden voor een overzicht |
Grootste steden in België
| Zie Lijst van Belgische steden (naar inwoneraantal) voor een overzicht |
In België zijn steden gemeenten die een stadstitel dragen. Sommige grote gemeenten zullen daarom niet in het overzicht van de grootste steden voorkomen.
Kleinste steden
De kleinste plaats met stadsrechten in Nederland en de Benelux, is de buurtschap Staverden in de gemeente Ermelo op de Veluwe. Het heeft zelfs geen echte kern en in de verspreide huizen die tot Staverden gerekend worden, wonen in totaal slechts ongeveer 40 mensen (2006). Staverden kreeg stadsrechten in 1298, maar ontwikkelde zich nooit tot stad.
De kleinste plaats met stadsrechten die wel als stad heeft bestaan, is het eveneens piepkleine Sint Anna ter Muiden, in de gemeente Sluis in Zeeuws-Vlaanderen op de Belgische grens, met ongeveer 50 inwoners (2006). Het Achterhoekse stadje Bronkhorst (gemeente Bronckhorst), met 130 inwoners (2006), profileert zich weliswaar toeristisch als kleinste stad van Nederland maar komt op de derde plaats.
De kleinste stadskern van België is het Waalse Durbuy met zowat 400 inwoners inclusief buitengebied. Tot de gemeentelijke herinrichting van 1977 was het ook de kleinste stad van het land. Daar het begrip "stad" in België slaat op de hele gemeente is sindsdien het West-Vlaamse Mesen met 977 inwoners inclusief buitengebied (1 juli 2006) de kleinste stad van België. Deze taalgrensgemeente werd niet samengevoegd met andere gemeenten.
De officieel kleinste stad met stadsrechten ter wereld is het Kroatische dorp Hum, met minder dan 30 inwoners en amper 12 huizen.
Trivia
- De noordelijkste stad ter wereld is Longyearbyen op de eilandengroep Spitsbergen, op 78°13′ noorderbreedte
Zie ook
Gerelateerde onderwerpen
Agglomeratie · Binnenstad · Burgemeester · City (stad) · Deelgemeente (België) · Deelgemeente (Nederland) · Gemeentearchivaris · Gemeente (bestuur) · Gemeentehuis · Gemeenteraad · Hoofdstad · Metropool · Satellietstad · Schepen · Stadsprovincie · Stadsprovincie (China) · Stadhuis · Stadsbestuur · Stadsdeel · Stadsdeelraad · Stadsrechten · Stadstaat · Town · Verstedelijking · Wereldstad · Wethouder · Wijk -- Zustergemeente
Verwante duidingen
- Stad - afkorting of bijnaam als in onder meer de stad Groningen of Stad aan 't Haringvliet.
- Stadsradio - radiostations die zich enkel richten op een stad. Een voorbeeld is STAD Radio Amsterdam, die kortweg ook bekend staat als STAD.
Overig
- Lijst van Nederlandse plaatsen
- Lijst van grootste gemeenten in Nederland
- Lijst van Nederlandse plaatsen met voormalige stadsrechten
- Lijst van Belgische steden
- Lijst van gemeenten in het Vlaams Gewest
- Archetypische steden
- Lijst van grootste metropolen
- Portaal:Steden
| Bronnen, noten en/of referenties: |
Why are we here?
All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License
This page is cache of Wikipedia. History